سيد مهدى خسروى
113
گياهان دارويى و نحوه كاربرد آنها براى بيماريهاى مختلف در طب سنتى ( فارسى )
تا بيست گرم است كه آب صاف شده را مىخورند . افراد گرممزاج اگر زوفا را با مقدارى صمغ عربى و يا با انار شيرين بخورند بهتر است . زرشك Berberis . Vulgaris زارج - امبرباريس گياهى است از تيره زرشك به صورت درختچه و بيشتر در مشرق ايران مىرويد و در دامنه كوهها و لب جويها در نواحى خراسان و شيروان و فارس فراوان است در كشورهاى اروپائى و ساير نقاط جهان نيز پرورش داده مىشود درختچهايست خاردار و خارها معمولا سه تا سه تا از يك نقطه ساقه بيرون آمدهاند . زرشك خراسان اكثرا بىدانه و مرغوبتر از زرشك ساير نقاط است . در نواحى سرد زمين زرشك بهتر مىگردد تا نواحى گرم ، ميوه زرشك خوشهايست قبل از رسيدن سبز رنگ و پس از رسيدن قرمز مايل به بنفش تيره مىگردد و در فصل تابستان مىرسد . طبيعت آن سرد و خشك بوده و به علت داشتن بعضى اسيدهاى آلى داراى خاصيت كم كنندگى صفراى خون و دفع صفرا از راه كبد بوده و در افرادى كه شدت عطش دارند عطش آنان را نقصان مىدهد و حرارت معده و جگر را نيز كم مىكند اگر زرشك را با داروهاى گرممزاج مقوى مانند سنبل الطيب و دارچين و عسل مخلوط كرده مصرف نمايند براى تقويت جگر و بهبودى مرض استسقاء و سردى احشاء و بهبودى اسهالهائى كه از ضعف كبد و احشاء است و همچنين معالجه تبهاى مزمن مفيد است و براى تقويت دستگاه گوارش آن را با افسنطين و جهت مداواى صلابت كبد و زياد شدن بول نيز آن را با افسنطين مىخورند . آب ميوه زرشك استفراغ را ساكت مىكند و مخلوط آن با داروهاى مناسب براى مداواى زخمهاى امعاء به كار مىرود چنانچه مخلوطى از